Thermax cho hộp trục toa xe: theo dõi nhiệt độ ổ bi bánh xe đường sắt

Vì sao nhiệt độ ổ bi hộp trục quan trọng

Ổ bi hộp trục (axle box bearing) chịu toàn bộ tải của toa xe ở mỗi đầu trục. Khi ổ bi bắt đầu hỏng — thiếu mỡ, mỡ nhiễm bẩn, lắp lệch, mòn rãnh lăn — ma sát tăng và nhiệt độ tăng trước khi có tiếng kêu hay rung bất thường.

Tài liệu case study của SpotSee mô tả cơ chế: nhiệt độ quá cao bên trong vỏ ổ bi làm mỡ bôi trơn bị phân hủy xúc tác và oxy hóa, tăng tốc mài mòn cho tới khi ổ bi bó kẹt hoặc vỡ. Vì vậy, theo dõi nhiệt độ làm việc của ổ bi là một trong những phương pháp hiệu quả nhất để dự báo hỏng hóc.

Kinh nghiệm từ một tuyến đường sắt châu Á

Theo case study "Rail Car Bearings" của SpotSee, một mạng đường sắt khu vực ở châu Á — 262 km, chạy cả tàu khách và tàu hàng — dùng nhãn Thermax trên hộp trục để thu thập nhiệt độ làm việc của ổ bi, từ đó lập kế hoạch bảo dưỡng dự đoán, nâng cao an toàn và độ tin cậy.

Lý do họ chọn nhãn Thermax, theo tài liệu:

• Đơn giản, rẻ, không đảo ngược: không cần cài đặt, không cần kích hoạt — dán lên hộp trục là hoạt động.
• Kiểm tra bằng mắt: kỹ thuật viên chỉ cần nhìn ô nào đã chuyển đen trong mỗi lần kiểm tra định kỳ.
• Biết vượt bao nhiêu: nhãn ghi nhiệt độ cao nhất đã đạt, nên biết không chỉ "có vượt" mà "vượt tới mức nào".
• Chịu dầu, nước; nhãn không rách khi bóc, dán được vào biên bản kiểm tra làm hồ sơ chất lượng và kiểm toán.

Thông số liên quan

Chọn dải cho hộp trục

Nhiệt độ vỏ hộp trục khi vận hành bình thường phụ thuộc tốc độ, tải, nhiệt độ môi trường và thiết kế ổ bi; ngưỡng cảnh báo do quy trình kỹ thuật của đơn vị vận hành quy định. Nguyên tắc chọn nhãn:

• Nhiệt độ vận hành bình thường nằm ở nửa dưới của nhãn, để còn đủ ô phía trên ghi quá nhiệt.
• Giai đoạn đầu chưa có dữ liệu: dán nhãn dải rộng trên một số toa mẫu, ghi lại vài chu kỳ, rồi chọn dải hẹp hơn cho cả đoàn.

Quy trình dán, kiểm tra và lưu hồ sơ

1. Dán khi toa nguội và đứng yên, trên vị trí phẳng của nắp hoặc thân hộp trục; làm sạch dầu, bụi; miết chặt cả mặt nhãn.
2. Ghi mã toa, vị trí trục, ngày dán vào sổ — mỗi nhãn gắn với một ổ bi cụ thể.
3. Mỗi lần kiểm tra tại ga hoặc xưởng: đọc ô đen cuối cùng của từng hộp trục; ghi vào phiếu.
4. So sánh giữa các trục của cùng toa, cùng chuyến: một hộp trục đen hơn rõ rệt so với các hộp trục còn lại là tín hiệu cần kiểm tra ổ bi đó — kể cả khi chưa vượt ngưỡng tuyệt đối.
5. Sau khi bảo dưỡng (thay mỡ, thay ổ bi): bóc nhãn cũ, dán vào biên bản bảo dưỡng; dán nhãn mới để bắt đầu chu kỳ theo dõi mới.
6. Bảo quản nhãn: nhãn có mức ≤ 50 °C cất trong tủ lạnh, túi kín, đặc biệt trong mùa nóng.

Cần đọc nhanh nhiệt độ hiện tại khi toa vừa vào ga, dán thêm DigiTemp (thuận nghịch, −30…120 °C) cạnh Thermax. Hướng dẫn chung về tem nhiệt độ: tem nhiệt độ không đảo ngược; cho motor, ổ trục nhà máy: Thermax trong bảo trì.

Ngoài hộp trục: các ứng dụng khác trên đường sắt

• Motor kéo, hộp số, máy nén khí trên đầu máy: cùng nguyên tắc với bảo trì công nghiệp.
• Tủ điện, đầu cos trên đầu máy và tại trạm điện kéo: xem tem nhiệt độ cho đầu cos.
• Vận chuyển thiết bị nặng bằng toa xe: va đập khi ghép toa, dồn toa — xem tem va đập và MAG 2000 cho hàng nặng.

Giải pháp: đường sắt, vận tải hàng nặng, bảo trì motor, ổ trục, tủ điện. Nhóm: chỉ thị nhiệt độ công nghiệp.