Hai rủi ro, hai loại chỉ thị
Phần lớn vaccine bảo quản ở 2–8 °C. Rủi ro đến từ hai phía:
- Quá lạnh: tủ lạnh gia dụng chỉnh sai, thùng xếp đá trực tiếp sát lọ, xe lạnh chạy quá mức. Các vaccine chứa tá dược nhôm (hấp phụ) đặc biệt nhạy với đông băng — nghiên cứu về chuỗi lạnh trong khu vực đã ghi nhận tình trạng vaccine bị đông băng ngoài ý muốn khá phổ biến.
- Quá nóng: mất điện, cửa tủ mở lâu, thùng vận chuyển để ngoài nắng, chặng cuối đến điểm tiêm lưu động.
Vì vậy cần theo dõi cả hai chiều.
Giải pháp
| Rủi ro | Sản phẩm | Điểm mạnh |
|---|---|---|
| Đông băng | FreezeSafe QR 0 °C, 2 °C | Đổi màu không đảo ngược, serial riêng, quét QR lưu thời gian và vị trí |
| Đông băng | ColdMark 0 °C, 2 °C, −3 °C | Trong suốt chuyển tím khi xuống dưới ngưỡng, giá thấp |
| Đông băng | ColdSNAP | Cơ học, cảm biến lưỡng kim ±2 °C, kích hoạt bằng kéo chốt |
| Vượt ngưỡng nóng | WarmMark 8 °C, 10 °C | Ba cửa sổ cho biết tiếp xúc ngắn, vừa hay dài |
| Vượt ngưỡng nóng, có dữ liệu | WarmMark QR 8 °C | Quét QR lưu lên SpotSee Cloud, truy vết đến điểm tiêm |
| Cả hai chiều | ColdChain Complete 2–8 °C | Một thẻ theo dõi cả nóng và lạnh |
| Hiển thị nhiệt độ tủ | SpotCheck 2–8 °C | Xanh dương dưới 2 °C, xanh lá 2–8 °C, đỏ nâu trên 8 °C |
| Hồ sơ nhiệt độ liên tục | Data logger, SpotSee Go | Đường cong nhiệt độ, cảnh báo |
Liên hệ quy định
Thông tư 36/2018/TT-BYT về Thực hành tốt bảo quản thuốc (GSP, đã sửa đổi và hợp nhất năm 2025) yêu cầu với vaccine và sản phẩm nhạy cảm với đông băng: an toàn bảo quản phải được kiểm soát bằng chỉ thị đông băng (freeze tag) hoặc thiết bị ghi dữ liệu nhiệt độ, kèm thiết bị cảnh báo. Thiết bị theo dõi cần đặt ở vị trí dao động nhiệt nhiều nhất theo kết quả đánh giá phân bố nhiệt.
Hoạt động tiêm chủng còn chịu điều chỉnh của Nghị định 104/2016/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn của Bộ Y tế về bảo quản vaccine; đơn vị nên đối chiếu quy trình nội bộ với văn bản hiện hành.
Mô hình triển khai gợi ý
| Cấp | Đặt gì |
|---|---|
| Kho vaccine tỉnh, huyện | Logger dùng nhiều lần cho mỗi tủ hoặc buồng lạnh; FreezeSafe QR hoặc ColdMark trong từng tủ |
| Thùng vận chuyển xuống xã, phường | ColdChain Complete 2–8 °C hoặc bộ WarmMark 8 °C + FreezeSafe QR 2 °C trong mỗi thùng |
| Phòng tiêm dịch vụ, nhà thuốc | SpotCheck 2–8 °C trên cửa tủ, FreezeSafe QR trong khay |
| Điểm tiêm lưu động | WarmMark 8 °C + ColdMark 0 °C trong phích vaccine |
Lưu ý khi dùng chỉ thị đông băng
- Bảo quản chỉ thị trên ngưỡng kích hoạt trước khi dùng (ColdMark: trên ngưỡng và dưới 43 °C).
- Đặt chỉ thị giữa các hộp vaccine, không dán lên thành thùng hay sát bình đá.
- Khi chỉ thị đổi màu: cách ly lô vaccine, ghi nhận, và xử lý theo quy trình của đơn vị (một số chương trình áp dụng thêm "thử nghiệm lắc" cho vaccine hấp phụ).
