Nhà phân phối chính thức SpotSee tại Việt Nam(+84) 938 888 958minhduc@fastgroup.vn
Kiến thức · Chuỗi lạnh & dược · 7 phút đọc

Data logger nhiệt độ là gì? Cách chọn nhiệt kế tự ghi và đọc báo cáo đúng

Data logger nhiệt độ — còn gọi là nhiệt kế tự ghi, thiết bị ghi nhiệt độ — là "hộp đen" của chuỗi lạnh và kho thuốc. Chọn sai loại, đặt sai chỗ hoặc đọc sai báo cáo đều biến một thiết bị chính xác thành một tờ giấy vô dụng khi có sự cố. Bài này đi từ nguyên lý đến cách chọn và cách đọc từng con số trên báo cáo.

Dược sĩ QA đọc báo cáo nhiệt độ từ data logger cắm USBẢnh minh họa

Data logger nhiệt độ là gì

Data logger nhiệt độ là thiết bị điện tử nhỏ chạy pin, gồm một cảm biến nhiệt độ (bên trong hoặc đầu dò rời), một bộ nhớ và đồng hồ thời gian thực. Thiết bị đo theo chu kỳ cài đặt — mỗi 2 giây, 5 phút hay 1 giờ — và lưu từng điểm đo kèm thời điểm. Khi kết thúc chuyến hàng hoặc kỳ theo dõi, dữ liệu được tải ra thành đồ thị, bảng số và báo cáo.

Ở Việt Nam, thiết bị này có nhiều tên gọi: nhiệt kế tự ghi, thiết bị tự ghi nhiệt độ, nhiệt kế điện tử ghi dữ liệu, temperature data logger. Thông tư GSP (36/2018/TT-BYT) dùng cụm "thiết bị theo dõi nhiệt độ tự động ghi"; Thông tư GDP (03/2018/TT-BYT) dùng "thiết bị theo dõi điều kiện liên tục".

So với nhiệt kế thường hay nhiệt kế min/max, logger trả lời được câu hỏi mà hai loại kia không trả lời được: nhiệt độ đã diễn biến thế nào giữa hai lần có người nhìn — vượt ngưỡng lúc mấy giờ, kéo dài bao lâu, cao nhất bao nhiêu.

Thùng bảo ôn, đá gel, chỉ thị nhiệt độ và data logger trên bàn inox
Bộ công cụ chuỗi lạnh: thùng bảo ôn, đá gel, chỉ thị nhiệt độ và data logger — mỗi thứ trả lời một câu hỏi khác nhau (minh họa)

Ba loại logger và khi nào dùng loại nào

LoạiCách đọc dữ liệuDùng choVí dụ SpotSee
Dùng một lần (single-use)Cắm USB → logger tự tạo báo cáo PDF, không cần phần mềmGửi kèm từng lô hàng; người nhận không phải trả lại thiết bịMaxiLog2 S, MaxiLog Alert S, c\Temp
Dùng nhiều lần (multi-use)Cấu hình, tải dữ liệu bằng phần mềm MDASKho, tủ, kho lạnh, xe lạnh; thẩm định nhiệt độ (mapping)MaxiLog2 M, MaxiLog Alert M, MaxiLog RH M
Thời gian thực (real-time)Gửi dữ liệu, vị trí, cảnh báo qua mạng di động lên cloudTuyến dài, hàng giá trị cao, cần can thiệp khi còn trên đườngSpotSee Go, SpotBot

Nguyên tắc nhanh: logger theo dõi chỗ để hàng (kho, tủ, xe) dùng bản nhiều lần; logger đi theo hàng dùng bản một lần; hàng cần cứu kịp khi có sự cố dùng bản thời gian thực.

Data logger USB SpotSee: bản một lần tự xuất PDF, bản nhiều lần cấu hình bằng MDAS (ảnh SpotSee)
Data logger USB SpotSee: bản một lần tự xuất PDF, bản nhiều lần cấu hình bằng MDAS (ảnh SpotSee)
Phòng điều hành logistics theo dõi lô hàng trên bản đồ thời gian thực
Logger thời gian thực gửi vị trí và cảnh báo về phòng điều hành khi hàng còn trên đường (minh họa)

8 tiêu chí chọn data logger

  1. Dải đo — logger tích hợp của SpotSee đo −80 °C đến +72 °C; cần đến −200 °C (nitơ lỏng) phải dùng đầu dò, ví dụ 3C\Temp USB −200 °C. Đá khô, tủ âm sâu: MaxiLog Alert −80 °C.
  2. Độ chính xác trong dải dùng thật — với hàng 2–8 °C, quan trọng là sai số trong 0–10 °C (model tiêu chuẩn đến ±0,2 °C), không phải sai số ở 70 °C.
  3. Có cần độ ẩm — kho điều kiện thường, phòng sạch, rau quả: chọn bản RH như MaxiLog RH M (7071), 3C\Temp RH (7061).
  4. Bộ nhớ và chu kỳ ghi — 32.000 điểm ở chu kỳ 5 phút đủ khoảng 111 ngày; ở 1 phút chỉ khoảng 22 ngày. Tính trước theo thời gian chuyến hoặc lịch tải dữ liệu.
  5. Cảnh báo tại chỗ — LED hoặc màn hình (MaxiLog Alert, MicroDL) giúp người nhận biết kết quả trước khi cắm máy.
  6. Ai đọc dữ liệu — người nhận là bệnh viện, nhà thuốc không có phần mềm: chọn bản tự tạo PDF.
  7. Hiệu chuẩn — GSP, GDP yêu cầu thiết bị theo dõi được hiệu chuẩn (hiệu chỉnh) theo tần suất xác định; với logger nhiều lần, tính chi phí hiệu chuẩn định kỳ vào tổng chi phí.
  8. Đầu dò hay cảm biến trong — đo trong sản phẩm, bể, đường ống: MicroDL đầu dò inox (8065); đo không khí trong thùng, tủ: cảm biến tích hợp.

Bảng chọn đầy đủ theo model có tại trang data logger nhiệt độ và nhóm data logger.

Đặt logger ở đâu để số liệu có ý nghĩa

Minh họa đặt data logger ở thùng giữa pallet để đo nhiệt độ đại diện
Với lô hàng, vị trí đại diện thường là thùng giữa pallet; không áp sát đá gel, dàn lạnh hay vỏ thùng (minh họa)

Một logger chính xác đặt sai chỗ cho ra dữ liệu chính xác về... chỗ sai. Ba quy tắc:

  • Kho, tủ: đặt ở điểm có nhiệt độ dao động nhiều nhất — do thẩm định phân bố nhiệt độ (mapping) xác định, không phải "chỗ tiện treo". Xem hướng dẫn mapping kho lạnh.
  • Lô hàng: thùng giữa pallet hoặc sát sản phẩm trong thùng; ghi số serial và giờ khởi động vào chứng từ.
  • Ổn định trước khi ghi: để logger cùng nhiệt độ với hàng trước khi bắt đầu. Bản MaxiLog PDF của hãng còn cài sẵn thời gian trễ khởi động 30 phút để logger kịp cân bằng với hàng trong thùng — tránh báo động giả lúc đầu chuyến.

Đọc báo cáo PDF: từng con số nghĩa là gì

Báo cáo mẫu của SpotSee (MaxiLog PDF V3) gồm các mục sau — đây cũng là những gì đoàn đánh giá GSP/GDP hay hỏi:

Mục trên báo cáoÝ nghĩaĐọc thế nào
Start / Stop TimeThời điểm bắt đầu và kết thúc ghiPhải khớp thời gian lô hàng trên chứng từ
Interval / NumberChu kỳ ghi và tổng số điểm đoChu kỳ quá thưa có thể bỏ sót sự cố ngắn
High / LowNhiệt độ cao nhất, thấp nhấtChỉ là một điểm — cần xem kèm thời gian vượt ngưỡng
Average / MedianTrung bình, trung vịĐánh giá mức chung của chuyến
MKT (Mean Kinetic Temperature)Nhiệt độ động học trung bình — nhiệt độ cố định tương đương về tác động lên độ ổn định của thuốcLuôn cao hơn trung bình cộng khi có đỉnh nóng; dùng khi đánh giá sai lệch với dữ liệu độ ổn định
Alarm SettingsNgưỡng cao/thấp và thời gian cho phépVí dụ: cao 8 °C trong 30 phút
Alarm Mode: Cumulative / ContinuousBáo động khi tổng thời gian vượt ngưỡng (cộng dồn nhiều lần) hay khi một lần vượt liên tục đủ lâuHàng nhạy với tổng nhiệt lượng (vaccine, sinh phẩm): dùng tích lũy
Time Above / Below LimitTổng thời gian trên / dưới ngưỡngCon số quyết định trong điều tra sai lệch
Alarm OccurredCó hay không có báo độngKết luận nhanh — luôn kiểm tra lại đồ thị

Ví dụ thực tế trên báo cáo mẫu của hãng: một chuyến có trung bình 18,7 °C nhưng MKT 19,9 °C, nhiệt độ thấp nhất −0,6 °C và 45 phút dưới ngưỡng 2 °C — báo động "Low" đã xảy ra dù nhiệt độ trung bình trông hoàn toàn ổn. Đó là lý do không bao giờ chỉ nhìn trung bình.

Logger dùng một lần của SpotSee xuất cả PDF và CSV: PDF để lưu hồ sơ, CSV để phân tích hoặc nạp vào hệ thống chất lượng.

Logger, chỉ thị hay cả hai?

Logger cho câu chuyện của cả hành trình nhưng cần cắm máy mới đọc được; chỉ thị như WarmMark cho kết luận ngay tại cửa kho trên từng thùng. Cách phối hợp phổ biến: logger theo xe, container, pallet — chỉ thị theo thùng. Phân tích chi tiết ở bài WarmMark hay data logger; yêu cầu pháp lý ở bài GSP theo Thông tư 36/2018 và GDP theo Thông tư 03/2018.

Giải pháp theo ngành: kho thuốc GSP, phân phối GDP, chuỗi lạnh vaccine, phòng xét nghiệm, sinh phẩm, chuỗi lạnh thực phẩm, thủy sản.

Khi cần cảnh báo ngay trong lúc vận chuyển: SpotBot, SpotSee Go thời gian thực.

Tài liệu gốc dùng trong bài

Bài viết đối chiếu với tài liệu do SpotSee phát hành. Tải bản PDF để xem chi tiết.

Hỏi đáp

Nhiệt kế tự ghi và data logger có phải là một?

Có. "Nhiệt kế tự ghi", "thiết bị tự ghi nhiệt độ" và "temperature data logger" cùng chỉ thiết bị đo nhiệt độ theo chu kỳ và lưu dữ liệu kèm thời gian để xuất báo cáo.

MKT trên báo cáo logger là gì?

MKT (Mean Kinetic Temperature) là nhiệt độ cố định tương đương về tác động lên độ ổn định của sản phẩm trong cả kỳ theo dõi. MKT nhấn mạnh các đỉnh nóng nên thường cao hơn nhiệt độ trung bình cộng.

Nên chọn báo động tích lũy hay liên tục?

Báo động tích lũy (cumulative) cộng dồn mọi lần vượt ngưỡng, phù hợp hàng nhạy với tổng thời gian ngoài khoảng như vaccine. Báo động liên tục (continuous) chỉ kích hoạt khi một lần vượt kéo dài đủ thời gian cài đặt.

Logger dùng một lần đọc bằng gì?

Cắm logger vào cổng USB của máy tính; thiết bị xuất hiện như ổ đĩa và tự tạo báo cáo PDF (kèm CSV). Không cần cài phần mềm.